2018.07.21 10:54:30
EN
nadchodzi czas
Aurelia Nowak Romuald Demidenko Tomek Pawłowski

Triennale Młodych w Orońsku od początku swojego istnienia skupia się na prezentacji najciekawszych tendencji w sztuce najmłodszego pokolenia. Zgodnie z zamierzeniem miało wyróżniać się na tle innych wydarzeń tego typu otwartą formułą. Przez ostatnie lata zmieniały się metody wyboru artystów, a jednak w znacznym stopniu oparte były na selekcji najciekawszych artystów i prezentacji ich pracy przez doświadczonych kuratorów i krytyków. Ich zewnętrzna perspektywa prowadzi niestety często do zastosowania wtórnych kryteriów do opisu praktyk i nie uwzględniania w swoich „diagnozach” szerszego kontekstu funkcjonowania i zainteresowań debiutujących artystów.

Otwartego Triennale nawiązuje do formuły przeglądu wypracowanej od początku. W celu nadania mu współczesnego wymiaru proponujemy przesunięcie akcentu programu głównego na to, co zazwyczaj określa się jako wydarzenia towarzyszące, żeby sproblematyzować działania odbywające się najczęściej na obrzeżach lub poza polem sztuki. Zamiast efektownej wystawy naszą propozycją staje się sympozjum składające się z prezentacji, wystąpień, paneli dyskusyjnych, pokazów prac i wykładów poruszających kwestie produkcji artystycznej i jej dystrybucji, z perspektywy samych twórców. Sama ekspozycja stanowi przedłużenie pięciodniowego spotkania, aktywnych form produkcji-wymiany doświadczeń i wiedzy. Wydarzenie ma być pozbawioną sztywnych reguł przestrzenią wypowiedzi dedykowanej artystom, kuratorom i innym, nie tylko zainteresowanym współczesną sztuką. Uczestnicy zostali zaproszeni, podobnie jak w poprzednich edycjach, m.in. w efekcie spotkań i wizyt studyjnych w wielu ośrodkach artystycznych w całej Polsce. Zdecydowaliśmy się wyjść poza instytucjonalny obieg i środowiska akademickie, docierając również do niezależnych, oddolnie wykreowanych miejsc i inicjatyw, bez próby potwierdzenia założonych z góry tez.

1 4

Otwarte Triennale, czyli 8. edycja Triennale Młodych, nawiązuje do formuły przeglądu wypracowanej w trakcie pierwszych spotkań tego cyklu, wzbogaca je jednak o współczesne metody tak, aby stało się przestrzenią otwartą na różne formy wypowiedzi i wymiany między młodymi artystami, kuratorami i publicznością. Zamiast klasycznej wystawy-przeglądu proponujemy tygodniowe spotkanie, które będzie wymykało się kategoriom takim jak wystawa czy konferencja. Najbliższe wydaje nam się pojęcie „pleneru”.

W ramach przygotowań i poszukiwań badawczych, jesienią 2016 roku odwiedziliśmy m.in. Gdańsk, Toruń, Łódź, Warszawę, Kraków, Katowice, Wrocław, Poznań i Szczecin. Naszym podróżom towarzyszył również open call poszerzający możliwości dotarcia do jak największej liczby potencjalnych uczestników Otwartego Triennale. Bardzo ważne było dla nas odwiedzenie nie tylko akademii i instytucji, ale również spotkanie z niezależnymi, oddolnymi kolektywami, które nie zawsze wpisują się w standardowe modele funkcjonowania w świecie sztuki.

Ostatecznie do udziału w Otwartym Triennale zaprosiliśmy grupę około 20 uczestników. Są to osoby w dużej mierze reprezentujące określone środowiska czy konkretne postawy i modele operowania. Z tymi właśnie osobami, grupami pracowaliśmy nad scenariuszem tygodniowego pobytu w Orońsku. Jesteśmy nastawieni na proces i otwarci na propozycje, interwencje z ich strony. Zależy nam, aby przeformułować dotychczas istniejące modele współpracy, przedyskutować obecną pozycję młodych artystów i kuratorów, zastanowić się nad tym, w jaki sposób funkcjonujemy jako wolni strzelcy, czy osoby zatrudnione w instytucjach, jakie modele ekonomicznej równowagi mogą okazać się najbardziej optymalne w polu sztuki, w jaki sposób i jak dużo pracujemy, a następnie dystrybuujemy efekty naszej aktywności, co jest dla nas istotne, z czego czerpiemy satysfakcję, czego oczekujemy od innych oraz co możemy dać innym poprzez swoją pracę.

Od samego początku zastanawialiśmy się nad rolą przeglądów takich jak Triennale Młodych. Próbowaliśmy określić co właściwie dają młodym artystom i artystkom tego typu wydarzenia. Czy poza zapewnieniem chwilowej widoczności pomagają im w czymkolwiek dalej?

W trakcie naszych podróży rozmawialiśmy często też o tym, jak doświadczeni kuratorzy obierają sobie za cel dość klasyczne już „poszukiwanie świeżości” i co to dla nas oznacza. W ramach zaproponowanego przez nas Otwartego Triennale postanowiliśmy odwrócić tę sytuację i skupić się jednak na potrzebach młodych artystów i artystek. Zapytać ich samych jakiego wydarzenia potrzebują.

Nic się nie wydarzy, jeśli nikt nie sprawi by się wydarzyło.

1 4

Aurelia Nowak ( ° 1987, Poznań)

Kuratorka, absolwentka Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu (Promocja i Krytyka Sztuki, Edukacja Artystyczna i Strategie Kuratorskie, 2013). W latach 2013 ― 2014 uczestniczyła w programie „The Gallerist Programme” prowadzonym przez De Appel Arts Centre w Amsterdamie. Otrzymała również stypendia i nagrody przyznane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury oraz Prezydenta Miasta Poznania. Od 2014 roku prowadzi Zonę Sztuki Aktualnej przy Akademii Sztuki w Szczecinie a od 2016 współpracuje ze Studiem Tomasa Saraceno w Berlinie.

Na początku postanowiliśmy porzucić założenia. Wiedzieliśmy, że chcemy potraktować Otwarte Triennale jako kontynuację plenerowej tradycji w nowej formule. W rzeczywistości całkiem odmiennej od momentu pierwszej edycji Triennale Młodych organizowanego w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, a jednocześnie pod pewnymi względami ten moment przypominającej. Nasze wizyty studyjne przyjęły formę nieformalnych spotkań, stanowiąc dla nas próbę rozpoznania tego, jak definiują swoją pozycję sami artyści, ich ograniczeń i oczekiwań wobec dystrybucji prestiżu, jakim my sami jako kuratorzy dysponujemy. Zanotowaliśmy podczas nich, że „satysfakcja” chroni przed „rezygnacją”, a niektórych młodych artystów po studiach czeka „kwarantanna” lub „dywersyfikacja zajęć”. Z naszych spotkań wyłania się często nie do końca optymistyczny obraz oczekiwań niezgodnych z rzeczywistością, opresji systemów edukacji i produkcji. Zastanawialiśmy się jak zapobiec rozczarowaniom i zamienić impas w działanie, czy raczej prowokować kolaboratywne gesty na przekór późnokapitalistycznym ideom szalonej produkcji. W stronę współdzielności.

Ósma edycja, zamiast formatu statycznej wystawy najlepszych prac artystów młodego pokolenia, proponuje zestaw tematów, które mogą być punktem wyjścia do praktycznego wykorzystania niesystemowych sposobów radzenia sobie z rzeczywistością.

Zamiast odpowiadać, ma stawiać pytania – o możliwość znalezienia uwalniających i bardziej skutecznych metod realizowania praktyk artystycznych i społecznych form funkcjonowania, działania w ramach inkluzywnej współpracy, a nie tylko projektowych celów, o socjopolityczne ambiwalencje i nadużycia zarówno w obszarze samego pola sztuki i mikro-makropolityk, jak i w zwielokrotnionej medialnie hybrydowej rzeczywistości. Przedyskutuje opcje włączania nowych narracji i pozaartystycznych praktyk w celu poszerzenia dystrybucji sztuki i skapitalizowanych relacji. Ograniczenia wytwarzane są nie tylko przez warunki zewnętrzne, ale również przez zastygłe formaty, w jakich działają artyści, kuratorzy i instytucje.

Jednym z naszych postulatów było autoreferencyjne zniesienie limitu wiekowego „mniej niż 35” obecnego w regulaminach open-callowych rezydencji i formatach wystawienniczych. Możliwość poszerzenia granicy wieku na przekór konieczności robienia jak najwięcej, w jak najkrótszym czasie, międzypokoleniowa wymiana między artystami i organizatorami pola sztuki bez odwoływania się do narracji „wschodzących” i uznanych artystów, a wreszcie włączanie do swoich praktyk artystycznych również praktyk spoza dziedzin kreatywności i problematyzowanie ich mogą okazać się bardziej aktualne.

1 4

Romuald Demidenko ( ° 1985, Zielona Góra)

Historyk sztuki i kurator. Współpracował m. in. z CSW Zamek Ujazdowski (2014 ― 2015), BWA Zielona Góra (2012 ― 2014) i Martin Gropius Bau w Berlinie (jako asystent Andy Rottenberg, 2009 ― 2012). Brał udział w pobycie rezydencyjnym Rupert w Wilnie (2016). Stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2015). Absolwent Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, a obecnie uczestnik programu Curatorial Studies w KASK School of Arts w Gandawie. Związany z przestrzenią projektów Komplot w Brukseli w ramach The School of Curating (2017). Mieszka i pracuje w Warszawie i Brukseli.

W trakcie odbytych przez nas podróży spotkaliśmy blisko 200 artystek i artystów z kilkunastu ośrodków. W tej grupie znalazły się osoby reprezentujące skrajnie różnorodne postawy, modele funkcjonowania i strategie artystyczne. Wszystkich łączy jednak, oprócz podobnych problemów i wyzwań stojących przed debiutantami, silna potrzeba realizowania swojej wolności poprzez sztukę. 8. Triennale Młodych w Orońsku będzie okazją do wspólnego przemyślenia sposobów przełamywania systemowych ograniczeń oraz możliwości rozwijania niezależnych i krytycznych praktyk, wykorzystujących sztukę jako narzędzie eksplorowania rzeczywistości.

Już na poziomie akademii młodzi artyści i artystki są przyzwyczajane do działania według zindywidualizowanego schematu. Konkursy, granty i projekty pobudzają do współzawodnictwa zamiast zachęcać do współpracy, wymuszają nieustanną czujność i zaangażowanie w odpowiadaniu na kolejne możliwości powodując często frustrację. Czy istnieją skuteczne sposoby oporu wobec niesprawiedliwych zasad? Czy można pogodzić i łączyć pracę artystyczno-projektową z najemną pracą zarobkową? Między innymi te kwestie uważamy za najbardziej interesujące. Ideę rywalizacji w imię indywidualnego sukcesu wpisanych w większość konkursów i przeglądów młodej sztuki chcemy zastąpić siłą wspólnoty i pluralizmem postaw.

Uczestnicy zaproponowanego przez nas wydarzenia reprezentują różne punkty widzenia, metodologie pracy artystycznej oraz środowiska. Ich wspólne doświadczenia złożą się na szeroką perspektywę, dzięki której widoczne będą trudne do uchwycenia w scentralizowanym obiegu sztuki problemy. W wyniku kolektywnej i aktywnej pracy-wymiany między uczestnikami oraz eksperymentu będziemy poszukiwać alternatywnych form organizacji w polu sztuki.

1 4

Tomek Pawłowski ( ° 1995, Sokółka)

Kurator, animator, organizator spotkań. Studiował w Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych na Uniwersytecie Warszawskim, obecnie student Kuratorstwa i Teorii Sztuki na Wydziale Edukacji Artystycznej Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu.